Rododendron-Sneeuwroos-Roosboom
Wie dacht dat de Rododendron slechts een gekultiveerde struik was die men in tuincentra kan kopen, komt tamelijk bedrogen uit: de rododendron kan wel degelijk uitgroeien tot een echte boom van om en bij de 12 meter hoog, en even breed. Of hij nu afkomstig is uit ZO-Europa -de Pontiese rododendron (R. pon-ticum)-, uit NO-Amerika -de Rosebay rododendron (R. maxi-mum)-, of uit Azië -de Boomachtige rododendron (R. arbore-um)-, hij heeft steeds deze eigenschap gemeen: hij is inheems in berg-achtige gebieden (resp. de Karpaten, de Appalachen en de Himalaya).
De bodem in zulke bergstreken bestaat een dunne omzetlaag met weing humus die zuur is, omdat op zulke hoogte en in zulk een biotoop, de plantengroei eerder schraal is en er bijgevolg ook weinig bladafval plaats vindt. Dit kunnen we trouwens aan de Rododendron zelf herkennen: hij laat ieder jaar slechts een bepaald gedeelte van zijn bladeren vallen, en blijft dus globaal het hele jaar door "groen". Dit is een adaptatie om water zo lang mogelijk bij zich te houden: in bergstreken kunnen im-mers geregeld droogte-periodes voorkomen. Dat de Rododen-dron niet afkerig is van water, blijkt uit het feit dat hij graag langs de oevers van rivieren en beken groeit; maar in de bergen moet hij zich wapenen tegen een onregelmatige waterbe-voorrading.
Tegelijk kan het in het hooggebergte ook erg koud worden; hier -tegen wapent de Rododendron zich door zijn bladeren te doen samenkrullen en naar beneden te laten vallen (zie foto onder-aan links). Zodra de temperatuur stijgt, ontvouwt en spreidt hij terug zijn bladeren. Een erg intelligente en ingenieuze manier om zijn kostbare bladeren met zijn watervoorraad te bescher-men. Een andere methode om uitdroging te voorkomen, be-staat eruit van een dens bladerdek te ontwikkelen dat de bo-dem afschermt van direkte zonnebestraling. Dit verklaart dan weer de neiging van de Rododendron om hele "tapijten" aan te leggen waar weinig plaats is voor onderbergroeiing, of zijn onhebbelijke gewoonte om kapgebieden in bossen in korte tijd te kunnen koloniseren.
Het heet dan dat de Rododendron "een invasieve soort" zou zijn Maar dit berust op een verkeerde denkwijze: het volstaat om de gekapte zones terug te voorzien van een kalkbemesting, om die voor de Rododendron minder aantrekkelijk te maken. In het hooggebergte geldt: bedek de bodem, want anders droogt hij uit. En dan hebben weer, wind en erosie vrij spel erover. Een natuurljke begroeiing van bergflanken, beschermt een bergge-bied tegen steenlawines en de gevreesde modderstromen: een "gehechte bodem" is veel minder geneigd als een domino-val te beginnen rollen.
De rododendronbossen in het Himalaya-gebied die bestaan uit de soort R. arboretum, vervult dus een belangrijkse rol als be-scherming van het biotoop en als toevluchtsoord voor de dieren die er leven. Vermits de hoofdkleur van de bloemen van deze soort rood is, wordt die in het Nepalees Lali (="rood") Gurans genoemd; niet alleen hult dat de bergen in de lente in een mooi rood deken, maar is hij de nationale bloem van Nepal (zie foto-reeks rechts). De Latijnse naam Rhododendron refereert ook daarnaar: het is afgeleid van de OudGriekse woorden rhodon =rood,"roos" en dendron="boom", verwijzend naar de gro-te, roosachtige bloemen van de boom(!). Alhoewel de Europese soort R. ponticum vooral voorkomt met lila-lavendelkleurige bloemen (zie fotoreeks links), en de Amerikaanse soort met wit-te, roze of lichtpaarse bloemen, hebben ze allen dit gemeen: een Rodo begint pas te bloeien wanneer hij 12 jaar oud is geworden.
In het voorjaar zijn de duizenden bloemen een enorme nectar-bron voor bijen, motten, wespen en enkele vogelsoorten. Voor de rest van het jaar vormen hun grote, groenblijvende bladeren een uitstekende beschutting aan een groot aantal vogels en klei-ne zoogdieren.
Voor de mens is de Rododendron strikt gezien minder interes-sant. Hij groeit zo grillig met twijgen die alle richtingen uit-schieten en vreemde kronkels maken, dat met zijn hout weinig te beginnen valt. Gedroogd, brandt het wel goed, en lang, maar al bij al levert een boom weinig houtmassa op; juist voldoende voor wat gereedschap of hekkenwerk. En bovendien: men moet er voorzichtig mee omspringen. Waarom?
Welnu, heb je aan een rododendron al veel vraat van insekten of planteneters opgemerkt? Neen, en dat komt eenvoudig om-dat alle delen .... giftig zijn. Vergiftgingsverschijnselen kunnen zijn: zweten, koude rillingen, braken, en bij hoge dosissen zelfs toevallen, coma of de dood door hart-en ademhalingsstilstand. Zelfs zijn honing kan ernstige duizeligheid, hallucinaties, ar-teriële hypotensie en en vertraagde hartslag veroorzaken, en wordt daarom ook "gekke" honing genoemd (zie foto links on-deraan). De "mad honey" wordt met heus akrobatenwerk ge-oogst van hoge kliffen waar de bijen hun nesten bouwen. Gedo-seerd kan het gebruikt worden voor het verbeteren van de ge-zondheid van het hart, het reinigen van het bloed en het verla-gen van de bloeddruk.
Beter is Rododendron als homeopaties preparaat in te ne-men. WAARVOOR Rododendron D6 gebruikt wordt, maakt veel duidelijk over het karakter van de plant: bij vermoeide, ver-zuurde en pijnlijke benen door overbelasting (niet onge-woon bij bergtochten); bij reumatiese aandoeningen van het bewegingsapparaat; en bij de ophoping van statiese elektrici-teit wanneer het gaat onweren. Allerhande zenuwpijnen kunnen dan de kop (!) opsteken: in het gelaat (neuralgia), in de tanden, in de oren (tinnutis), in de ogen (branden), als hoofd-pijn, als duizeligheid (vertigo). Dit alles wijst in de richting van Waterman-Uranus; het met Waterman korresponderend lichaamsdeel zijn precies de onderbenen (met de knieën) en onder Uranus valt het elektries potentiaal van het lichaam en het zenuwnetwerk. Ik heb moeten lachen toen ik bij de be-schrijving "kan niet in slaap geraken of blijven wanneer de benen niet gekruist liggen". Als Waterman heb ik immers sinds kindsaf aan de onhebbelijke gewoonte om zelfs met gekruiste benen te staan wachten; en sta ik in dergelijke houding op tal van foto's van destijds. De overgang van waak naar slaap, en vi-ce versa, valt ook onder Aquarius, die vaak te lijden heeft onder moeilijk kunnen inslapen of slapeloosheid.
Het oogsten van "made honey"