Koffie (Coffea)
De legende luidt dat zo'n 1000 jaar geleden een geitenhoeder in Ethiopië -des -tijds nog Abessynië- zijn dieren de hele dag energiek zag rond dartelen zon-der te willen gaan slapen 's avonds. Omdat hij zich afvroeg wat daarvan de re-den kon zijn, hield hij hen nauwkeurig in het oog, en bemerkte dat ze aan een struik met rode en groene bessen knabbelden. Hij plukte er zelf, proefde ze, maar vond ze helemaal niet lekker smaken, en wierp ze uit afkeer in het vuur. Toen steeg een heerlijke geur op, en was het geheim van het branden van kof-fiebonen ontdekt.
Waarschijnlijker is, dat de opwekkende eigenschappen van koffie inder-daad ontdekt werden en gekend waren door nomadenstammen uit Ethiopië-dat sowieso het land van oorsprong is van de plant; meer bepaald de hoog-vlakten van de provincie Kaffa-. Eerst werden de bessen zo gegeten; later werd er met water een soort "soep" van gekookt. Het zijn de Arabieren die vanaf de 13de eeuw het procécé hebben gerafineerd door de koffiebonen te beginnen roosteren, en de plant voor het eerst in kultuur brachten. Ze noem-den de plant Kawah of Qahva, wat kracht, sterkte betekent. In de 15de eeuw is koffie de geliefkoosde drank van de Arabieren, en door de Turkse expansie-drang , verspreidde het zich naar het Westen toe. Rond 1600 in Venetië en daarna een opmars in de "Coffee Hoses" voor de betere klassen en edellieden aan de koninklijkehoven. Tot het begin van de 18de eeuw bezitten de Arabie-ren nog steeds het monopolie van de koffieproduktie, omdat de koffiestruik een zeldzaam gewas was, en een warm en vochtig klimaat behoeft met tem-peraturen die konstant tussen 17° en 25°C liggen. Maar met de kolonisatiegolf van de Westerse landen, kon koffie ook op andere kontinenten op grote schaal gekweekt worden. Dat gebeurde op Java door de Nederlanders, in India en ZO-Azië en in Zuid-Amerika (Brazilië en Columbia). De koffie was aan zijn mundane en mondaine opmars begonnen.
Een opmars die vrij snel heeft plaats gevonden, gezien koffie pas vrij laat onze geschiedenis is komen binnensluipen, maar als gebruik zo algemeen ver-breid en ingeburgerd is geworden, dat we ons een wereld zonder koffie nog moeilijk kunnen inbeelden. Tegelijk kennen we de plant alleen als "afgewerkt produkt" - de bruine want gebrande koffieBOON- en hebben de meeste mensen geen flauw benul over hoe de PLANT eruit ziet.
De koffieplant is een kleine boom, die vanuit de noodwendigheden van ex-ploitatie doorgaans tot een struik van hooguit een 4 tot 5 meter hoog gesnoeid wordt gehouden. Het plukken van de rode bessen (de groene zijn onrijp) gaat nu eenmaal gemakkelijker en sneller wanneer men dat van de begane grond kan doen, en niet op lange ladders moet beginnen kruipen. Als tropiese plant heeft de koffiestruik steeds groene bladeren, maar omdat hij zowel zon en warmte, als vochtigheid en water nodig heeft, heeft hij zich op deze schom-melingen ingesteld: pas NA regenval beginnen zich de bloemknoppen te ont-wikkelen, en reeds 8 tot 12 dagen later treedt een massale bloei op. De bloe-men zijn wit, stervormig, staan in de bladoksels in groepjes bij elkaar, en ver-spreiden een bedwelmende,jasmijnachtige, zoete geur. Ze bloeien maar kort: enkele uren na het opengaan, beginnen ze al te verwelken. Alles moet snel gaan voor de koffiestruik.
Zijn vruchten zijn rode "bessen" -steenvruchtjes- met binnenin twee zaden tegen elkaar: deze zaden in de vorm van bonen zijn wit. Deze bonen zullen een aantal bewerkingen moeten ondergaan om tot het produkt "koffie" te worden omgevormd: na het plukken en het selekteren van de bessen, moeten de zaden eerst ontdoen worden van het vruchtvlees en de zaadhuid waarin ze zitten; vervolgens volgt een eerste droogproces tot witte bonen; dan moeten de bonen gebrand worden opdat ze beter hn aromaten en werkzame bestand -delen zouden kunnen loslaten. Het aroma van Koffie wordt gevormd door niet minder dan 800 verschillende komponenten. Door de aanwezigheid van oa het genaamde cafeïne, is koffie als drank in de eerste plaats opwekkend , stimulerend, aktiverend. Vandaar natuurlijk het gebruik om bij het op-staan wakker en allert te worden en terug aan de slag te kunnen; of om een dip in de namiddag door te komen: het fameuze "bakje troost".
Er zijn ondertussen in de loop der tijd tal van onderzoeken en tegenonderzoe-ken gebeurd om te wijzen op de voordelen of de nadelen van koffie, en elkaar tegenspreken: koffie zou de cholesterol en de bloeddruk verhogen, de hartslag doen versnellen en dus slecht zijn voor het hart; door zijn zuurtegraad zou het reuma en maagzweren verergeren, en calcium in het lichaam verminderen; en omdat de cafeïne slechts langzaam door de lever wordt afgebroken, zou het slecht zijn voor diabetici en zwangere vrouwen. And last but not least: koffie zou verslavend zijn; eenmaal men gebruiker is, "kan men niet meer zonder".
Andere studies wijzen er dan weer op dat koffie juist de kans op suikerziekte zou verkleinen, de kans op tumoren zou verkleinen, de kans op zelfmoord (door minder depressies) verkleint, jicht voorkomt, en helpt vermageren. En omdat het vol anti-oxidanten zit, juist de kans op hart- en vaatziekten ver-kleint en de bloeddruk doet verlagen. Wat is dan eigenlijk waar?
Welnu, men moet zich vooral bewust zijn van het feit dat Koffie als een typie-se Ram/Mars-vertegenwoordiger, vooral opwekkend werkt: hij stimu-leert, aktiveert, brengt tot "leven". Koffie stimuleert dus het zenuwstelsel, bevordert de concentratie, en is derhalve goed voor de hersens (voorkomt Alz -heimer en Parkinson). Koffie zwengelt de spijsvertering en de leverwerking aan, en kan diabetes type 2, levercirrose en galstenen voorkomen. Koffie akti-veert het metabolisme, verwijdt de slagaders en helpt de zuren en de slakken in de bloedsomloop op te ruimen, en is dus goed voor het hart. Koffie is zuur: dit (chlorogeenzuur) helpt tegen ontstekingen, verlaagt lichaamsvet en de bloeddruk. Koffie is yang en maakt yanger.
Maar, maar: TROP IS TEVEEL! Dit geldt voor alle dingen in het leven, dus ook voor koffie. Wakker worden 'smorgens door koffie mag, maar iedereen weet best dat men 's avonds beter geen koffie drinkt omdat men 's nachts dan niet meer kan slapen. Als men beedenkt dat koffie ook gebruikt wordt om wak -ker te blijven -bvb bij mensen met nachtwerk, chauffeurs, studenten bij exa-mens, ....- dan is het niet verwonderlijk dat de homeopathiese verdunning van koffie juist die slaap zal opwekken bij hen die niet in slaap geraken door zware geestelijke inspanningen, of omdat ze de gedachtenmolen niet kunnen stil zetten en blijven piekeren. Teveel stimulering of yang werkt nefast it. Wie 10 koppen koffie per dag drinkt riskeert dus stijf "van de stress" te staan, of zijn gestel zo te verzuren dat hij inderdaad reuma of een maagzweer krijgt.
Als men dus koffie MET MATE gebruikt, dan zijn de voordelen duidelijk gro-ter dan de nadelen ervan: koffie maakt je wakker, vermindert sufheid, doet je klaarder denken, bevordert de coördinatie tussen handen en ogen, en verlengt het uithoudingsvermogen van de spieren. En vooral -zonder reklame te willen maken voor een bepaald merk- : het bereiden en drinken van een kop koffie geeft een rust- en recup-moment van relaxatie; eventjes alles onderbreken en gewoon genieten van zijn koffie, al dan niet met een koekje of een snoepje.
